Lễ Hội Chôl Chnăm Thmây —
Sắc Màu Tết Cổ Truyền Rực Rỡ Của Đồng Bào Khmer Cực Nam

1. Ý Nghĩa Tâm Linh Và Thời Khắc Giao Mùa Của Tết Khmer

Trong tiếng Khmer, "Chôl" nghĩa là "Vào", "Chnăm Thmây" nghĩa là "Năm Mới". Khác với Tết Nguyên Đán tính theo âm lịch, Tết Chôl Chnăm Thmây được tính theo Phật lịch và tương ứng với giữa tháng 4 dương lịch hàng năm. Đây là thời kỳ nông nhàn của người dân Nam Bộ, khi vụ mùa lúa đông xuân vừa thu hoạch xong và đất trời đang chuyển mình chuẩn bị cho những cơn mưa vàng bắt đầu vụ gieo trồng mới ^[1].

Với đồng bào Khmer, Tết Chôl Chnăm Thmây mang ý nghĩa vô cùng thiêng liêng. Nó không chỉ là ngày mừng tuổi mới mà còn là dịp cầu xin các vị thần linh, tổ tiên ban phước lành, xua đuổi những điềm rủi của năm cũ để đón nhận một năm mới tràn đầy may mắn, mùa màng tươi tốt và quốc thái dân an. Mọi hoạt động của ngày tết đều tập trung quanh ngôi chùa — trái tim tâm linh và văn hóa của phum sóc ^[2].

2. Không Khí Đón Tết Rực Rỡ Sắc Màu Tại Chùa Xiêm Cán

Nói đến tâm điểm đón Tết Chôl Chnăm Thmây của cả tỉnh Cà Mau mới, không thể không nhắc đến **Chùa Xiêm Cán** — ngôi chùa Khmer cổ kính và lộng lẫy bậc nhất miền Tây được xây dựng từ năm 1887. Vào những ngày này, toàn bộ khuôn viên rộng lớn 2.5 ha của chùa được dọn dẹp sạch bóng, trang hoàng rực rỡ cờ hoa ngũ sắc và hàng nghìn lồng đèn giấy đủ kiểu dáng óng ánh dưới ánh nắng hè.

Từ sáng sớm ngày đầu năm mới, hàng vạn đồng bào Khmer từ khắp các phum sóc Cà Mau, Bạc Liêu trong những bộ trang phục truyền thống Săp rực rỡ sắc màu, tay bưng mâm lễ vật (hoa sen, nhang đèn, trái cây tươi) thành kính hành hương về chùa. Tiếng nhạc ngũ âm (Pinpeat) rộn rã rền vang từ chánh điện, hòa quyện mùi hương trầm thơm ngát, tạo nên không khí lễ hội tôn nghiêm đầy huyền ảo ^[3].

3. Nghi Thức Quy Chuẩn Trong 3 Ngày Tết Truyền Thống

Tết Chôl Chnăm Thmây diễn ra trang trọng trong suốt 3 ngày liên tiếp với những nghi lễ tôn giáo và dân gian nối tiếp nhau rất chuẩn mực:

4. Vũ Điệu Lâm Thôn Đêm Trăng & Sức Sống Các Trò Chơi Dân Gian

Sau những nghi thức tôn giáo trang nghiêm ban ngày, đêm xuống là thời gian dành cho hội hè dân gian rực rỡ. Dưới ánh trăng rằm vằng vặc soi bóng mái tháp vàng cong vút của chùa Xiêm Cán, tiếng trống Sadăm vang lên thúc giục. Người già, người trẻ, nam thanh nữ tú cùng nắm tay nhau bước vào vòng tròn của vũ điệu **Lâm Thôn** (múa vòng tròn) mềm mại, uyển chuyển. Những đôi bàn tay khéo léo uốn cong, nhịp chân nhịp nhàng theo điệu nhạc gõ xập xình vang vọng khắp không gian phum sóc.

Không gian sân chùa còn nhộn nhịp tiếng cười reo của các trò chơi dân gian truyền thống: ném còn, đẩy gậy, kéo co, đập niêu đất, thả đèn trời. Đây là nơi thắt chặt tình làng nghĩa xóm, nơi những đôi trai gái gặp gỡ nên duyên dưới sự chứng giám thiêng liêng của mái chùa cổ ^[4].

5. Cẩm Nang Bỏ Túi Cho Du Khách Trải Nghiệm Lễ Hội