Giữa lòng thành phố Bạc Liêu sầm uất, có một nơi mà thời gian như ngừng trôi — những tháp vàng lộng lẫy vươn lên bầu trời xanh, những bức tường khắc hoa văn Angkor tinh xảo, tiếng chuông chùa ngân nga buổi sáng sớm. Đó là Chùa Xiêm Cán — ngôi chùa Phật giáo Nam Tông Khmer đẹp nhất Nam Bộ, được xây từ năm 1887.
"Chùa Xiêm Cán không chỉ là nơi thờ tự — đây là linh hồn của cộng đồng người Khmer Bạc Liêu, là nơi giữ lửa ngôn ngữ, nghệ thuật và tri thức của cả một dân tộc."
— Trích dẫn tư liệu văn hoá Khmer Nam Bộ
1. Lịch Sử Hình Thành — 135 Năm Lịch Sử
Chùa Xiêm Cán được xây dựng năm 1887 bởi cộng đồng người Khmer tại vùng Vĩnh Trạch Đông (TP Bạc Liêu). Tên "Komphisako" trong tiếng Pali có nghĩa là "nơi tập hợp, sum họp của chúng sinh" — phản ánh chức năng của chùa không chỉ là nơi thờ tự mà còn là trung tâm văn hoá, giáo dục và cộng đồng[1].
Qua hơn 135 năm, chùa đã được trùng tu nhiều lần nhưng vẫn giữ nguyên phong cách kiến trúc Angkor-Khmer cổ điển. Hiện nay có khoảng 45 tăng sĩ Phật giáo Nam Tông thường trú, mỗi ngày tụng kinh Pali và dạy chữ Khmer cho trẻ em trong cộng đồng[2].
2. Kiến Trúc Đặc Trưng — Angkor Trên Đất Nam Bộ
Điều khiến Chùa Xiêm Cán nổi bật hơn hàng trăm chùa Khmer khác ở Nam Bộ chính là quy mô và sự hoàn chỉnh của kiến trúc Angkor. Khuôn viên 2.5 ha gồm nhiều công trình được xây dựng đồng bộ[3]:
3
Tháp chính
Tháp trung tâm cao 17m phủ vàng — bao quanh bởi 2 tháp phụ cao 9m. Đỉnh tháp hình đầu rồng và naga (rắn thần).
2,500
m² chánh điện
Chánh điện rộng lớn với hàng cột chạm khắc thần Garuda, Apsara, hoa sen — sàn đá hoa cương, mái nhiều lớp.
500+
tượng điêu khắc
Rải rác khắp khuôn viên — tượng Phật đủ mọi tư thế, thần Indra, Brahma, Garuda và các vũ nữ Apsara thiên đường.
1887
năm xây dựng
Hơn 135 năm lịch sử — nhiều công trình phụ được bổ sung theo từng thời kỳ, tạo thành quần thể kiến trúc phong phú.
3. Lễ Hội Khmer — Trải Nghiệm Văn Hoá Độc Đáo
Chùa Xiêm Cán là trung tâm của ba lễ hội Khmer lớn nhất năm[4]:
🌸 Chôl Chnăm Thmây — Tết Khmer (Tháng 4 dương lịch)
14-16 tháng 4 dương lịch
Tết cổ truyền của người Khmer — lớn nhất trong ba lễ tết. Người dân mặc trang phục truyền thống, dâng lễ vật lên chùa, rưới nước thơm lên tượng Phật, múa Robam và nghe thuyết pháp suốt 3 ngày. Du khách được chào đón tham dự.
🌕 Ok Om Bok — Lễ Cúng Trăng (Tháng 10 âm lịch)
Rằm tháng 10 âm lịch (tháng 11-12 dương lịch)
Lễ cúng thần Mặt Trăng — người Khmer dâng cốm dẹp, chuối và bánh cho thần trăng cảm ơn mùa lúa đầy đủ. Đêm hội đua ghe ngo trên kênh rạch là hoạt động ngoạn mục nhất — hàng chục thuyền dài 25-30m với 60-80 tay chèo thi tốc độ dưới ánh trăng rằm.
🕯️ Dolta — Lễ Cúng Ông Bà (Tháng 8-9 âm lịch)
Tháng 8-9 âm lịch (15 ngày)
Lễ cúng vong linh ông bà tổ tiên — con cháu dâng lễ vật lên chùa cầu siêu cho người thân quá cố. Tương tự Lễ Vu Lan của Phật giáo Bắc Tông, nhưng mang màu sắc văn hoá Khmer đặc trưng.
4. Thông Tin Tham Quan
📍Địa chỉ
Xã Vĩnh Trạch Đông, TP Bạc Liêu — cách trung tâm TP Bạc Liêu 7km
🕐Giờ tham quan
6:00 - 18:00 hàng ngày. Lễ tụng kinh sáng 5:00-6:00 — nếu muốn nghe cần đến sớm
🎫Vé vào cửa
Miễn phí. Quyên góp tự nguyện để đóng góp bảo tồn chùa
👗Trang phục
Mặc kín đáo, không mặc quần shorts/áo ngắn vào chánh điện. Đi chân trần khi vào điện thờ
📸Chụp ảnh
Được phép chụp tự do ngoài sân. Xin phép nhà sư trước khi chụp ảnh trong chánh điện
🚗Di chuyển
Đi cùng ngày từ TP Cà Mau (~130km) hoặc kết hợp với Nhà Công Tử Bạc Liêu và Ruộng Muối
Tài Liệu Tham Khảo
- Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch Bạc Liêu. Chùa Xiêm Cán — di tích lịch sử văn hoá và điểm du lịch đặc sắc. baclieu.gov.vn. 2024.
- Hội Phật giáo tỉnh Bạc Liêu. Báo cáo sinh hoạt tăng ni và phật tử các chùa Khmer trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu. 2023.
- Nguyễn Khắc Thuần. Kiến trúc chùa Khmer Nam Bộ — đặc trưng và phân loại. Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật, 2015.
- Ban Dân tộc tỉnh Bạc Liêu. Lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer tỉnh Bạc Liêu. 2024.
- Phòng Văn hoá-Thông tin TP Bạc Liêu. Di tích kiến trúc Chùa Xiêm Cán — hồ sơ khoa học. 2020.
- Vietnam National Tourism Administration. Bac Lieu — Xiem Can Pagoda attraction guide. vietnamtourism.gov.vn. 2024.
