1. Mười Chợt — Người Nông Dân Bộc Trực Gan Dạ Xứ Giá Rai Cổ
Trong trang sử đấu tranh khẩn hoang kiên cường của nông dân miền Nam thời thuộc Pháp, vụ án **Đồng Nọc Nạng (1928)** tại Giá Rai, Bạc Liêu (nay thuộc tỉnh Cà Mau mới) sừng sững như một mốc son chói lọi oai hùng. Và **Anh em Mười Chợt (Trần Kim Chợt)** cùng gia đình họ Trần chính là những người anh hùng nông dân chân đất quả cảm, tự tay cầm mác thông, dao phạt cỏ quyết tử chiến đấu chống lại ách áp bức cướp đoạt đất đai tàn bạo của cường hào địa chủ và lính thực dân Pháp cai trị.
Gia đình Mười Chợt vốn là những di dân nghèo cần cù từ miền Trung vào khẩn hoang lập ấp. Họ đã đổ bao xương máu, mồ hôi nước mắt phát quang bạt ngàn rừng rậm ngập mặn đầm lầy để tạo nên cánh đồng Nọc Nạng trù phú màu mỡ cấy lúa nước. Khi cánh đồng trổ bông vàng óng hạt lúa trĩu hạt, bọn địa chủ ác ôn câu kết với quan lại thực dân Pháp dùng các thủ đoạn giấy tờ giả mạo hòng cướp trắng toàn bộ đất đai xương máu của họ.
2. Trận Quyết Chiến Bi Tráng Giữ Đất Giữ Ruộng Ngày 13/02/1928
Không chịu cúi đầu cam chịu bất công mất đi tấc đất xương máu cội nguồn của cha ông khai phá:
- Giặc dẫn quân vũ trang cướp lúa: Sáng ngày 13/02/1928, tên cò lính Pháp và bầy lính ngụy trang bị súng đạn súng trường kéo đến đồng Nọc Nạng hòng cưỡng chế tịch thu toàn bộ lúa gạo thu hoạch của gia đình họ Trần.
- Gia đình họ Trần giàn trận quyết tử: Với khẩu hiệu quyết tử giữ ruộng giữ đất cội nguồn, Mười Chợt cùng các anh em trai (Năm Hiến, Cô Ba Út) tự tay mài sắc mác thông, rựa phạt cỏ nấp sẵn sau các đống rơm lớn trận địa công sự thô sơ.
- Quyết chiến giáp lá cà oai hùng: Khi giặc nổ súng bắn chết người anh Năm Hiến, Mười Chợt cùng cô em gái dũng cảm Út Trong hét lớn vang dội quyết tử cầm mác lao trực tiếp vào họng súng kẻ thù. Bằng sự quả cảm phi thường bất khuất, Mười Chợt đã tự tay đâm chết tên cò lính Pháp ác ôn ngay tại trận địa đầm lầy ruộng lúa, đánh tan bầy lính cướp đất tháo chạy tán loạn.
3. Phiên Toà Lịch Sử Vang Dội Khẳng Định Công Lý Nông Dân Nam Bộ
Sự kiện Đồng Nọc Nạng chấn động toàn bộ dư luận Đông Dương và cả nước Pháp lúc bấy giờ. Tại phiên tòa xét xử lịch sử tại Cần Thơ năm 1928, dưới sự biện hộ đầy nghĩa khí quả cảm của luật sư Phan Văn Trường và Trịnh Đình Thảo, tòa án thực dân Pháp buộc phải công nhận quyền **tự vệ chính đáng giữ đất hợp pháp** của gia đình họ Trần, tuyên bố tha bổng Mười Chợt và các anh em sống sót. Hình ảnh anh em Mười Chợt hiên ngang bất khuất bám ruộng bám đất sáng ngời muôn đời sau như biểu tượng bất tử của khí phách kiên cường anh dũng hào hiệp của con người cực Nam Tổ Quốc.
Tài Liệu Tham Khảo
- Ủy ban Nhân dân tỉnh Cà Mau. Bản đồ địa chất địa lý & Quy hoạch Bảo tồn di sản Cực Nam. camau.gov.vn.
- Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể và danh thắng tỉnh Cà Mau. 2022.
- Viện Khảo cổ học Việt Nam. Nghiên cứu văn hóa cổ đại đồng bằng sông Cửu Long. NXB Khoa học Xã hội.
- Báo ảnh Dân tộc và Miền núi. Hành trình di sản văn hóa cực Nam Nam Bộ. dantocmiennui.vn.
- Cổng thông tin Điện tử tỉnh Cà Mau mới. Tổng hợp danh mục di sản và thắng cảnh đặc sản bản địa. camau.gov.vn.


