Bên cạnh sự nổi danh lộng lẫy của Dinh thự Công tử Bạc Liêu hay bản vọng cổ hoài niệm của cụ Cao Văn Lầu, TP. Bạc Liêu còn lưu giữ một di sản kiến trúc tâm linh cổ kính, linh thiêng — đó là Đình An Trạch. Được dựng xây từ cuối thế kỷ XIX thời Nguyễn, ngôi đình không chỉ thờ vị Thần Thành Hoàng cai quản cõi đất mà còn là đền thờ tôn vinh công đức vĩ đại của các bậc tiền hiền khai mở ra ruộng muối trắng ngần, ruộng lúa thẳng cánh cò bay dọc ven biển Đông.

1. Lịch Sử Hình Thành Gắn Liền Với Làng Nghề Lúa Muối

Lịch sử khai khẩn đất Bạc Liêu ghi nhận công đức của hàng vạn di dân dọc bờ biển Đông Hải và Hòa Bình từ cuối thế kỷ XIX[1]. Vùng đầm lầy ngập mặn rậm rạp chà là gai phèn chua đã được bàn tay con người khai phá, đắp đập dẫn nước muối biển phơi cát chưng cất thành những cánh đồng muối hạt tinh khiết lớn nhất Đông Dương.

Để bày tỏ tấm lòng tri ân trời biển đến các vị Thần cai quản đất đai sông lạch và cầu phước lành cho những cánh đồng lúa chín vàng, ruộng muối bội thu, các bô lão bang hội đã chung tay quyên cướp lập nên Đình An Trạch tại trung tâm TP. Bạc Liêu cũ[2]. Đình được triều đình nhà Nguyễn chính thức ban sắc phong "Thành Hoàng Bổn Cảnh", khẳng định vị thế tâm linh linh thiêng quốc gia.

2. Tuyệt Tác Kiến Trúc Ba Căn Hai Chái Điêu Khắc Tinh Xảo

Trải qua nhiều biến cố thời gian đấu tranh chiến tranh, Đình An Trạch vẫn giữ nguyên được nét kiến trúc đền đình Nam Bộ truyền thống với bố cục ba căn hai chái cân đối, lợp mái ngói âm dương rêu phong cổ kính[3]:

Mái đình & Biểu tượng Song Long

Mái đình cong vút đắp nổi tượng lưỡng long tranh châu rực rỡ, trang trí các mảnh sành hoa văn sen sóng nước tuyệt mỹ.

Chính điện sơn son thếp vàng

Gian thờ Thành Hoàng uy nghi đặt trang trọng ở trung tâm, bao quanh bởi hệ thống cột gỗ lim to tròn và hoành phi câu đối sơn son thếp vàng.

Bao lam chạm gỗ Tứ Linh

Các tấm bao lam điêu khắc rỗng tinh xảo hình ảnh long lân quy phụng chầu nguyệt, chim trĩ hoa cúc vô cùng sống động, bay bổng.

3. Lễ Hội Kỳ Yên Đình An Trạch — Ngày Hội Của Vạn Dân

🌾 Đại Lễ Kỳ Yên Cầu Mưa Thuận Gió Hòa

Hằng năm, vào các ngày **15, 16 và 17 tháng Hai âm lịch**, Đình An Trạch lại rộn rã tưng bừng tổ chức **Lễ hội Kỳ Yên** — ngày hội cầu an lớn nhất của vạn dân miệt muối lúa[4].

Lễ hội diễn ra trang nghiêm với đầy đủ các nghi thức tế lễ cổ truyền: Lễ thỉnh sắc Thần, Lễ cúng Tiền hiền Hậu hiền, tế thần Thành Hoàng bằng heo quay nguyên con ngậm ớt sừng đỏ rực rỡ. Đêm đến, sân đình sáng trưng ánh đèn lồng rước kiệu và tưng bừng các màn hát bội (hát tuồng) cổ truyền tái hiện lịch sử oai hùng đất nước cứu dân cứu nước, thu hút hàng vạn lượt đồng bào trẩy hội thành tâm cầu phúc lành.

4. Cẩm Nang Chiêm Bái & Điểm Tham Quan Kết Hợp

Đình An Trạch nằm ngay tại Phường 5, TP. Bạc Liêu, đường đi lối rộng vô cùng thuận tiện[5]. Du khách khi ghé thăm đình có thể kết hợp lịch trình hành trình tham quan các địa điểm di sản lân cận: cách Dinh thự Công tử Bạc Liêu chỉ 2km, cách Khu lưu niệm nhạc sĩ Cao Văn Lầu 1.5km và cách nhà thờ Tắc Sậy khoảng 25km. Khi vào đình chiêm bái, du khách nên mặc trang phục lịch sự trang nghiêm, kính trọng gìn giữ vệ sinh không gian thiền định.

Tài Liệu Tham Khảo

  1. Huỳnh Ngọc Trảng. Đình miếu Nam Bộ và nghi lễ Kỳ Yên dân gian. NXB KHXH, 2012.
  2. Sở Văn hóa, Thông tin, Thể thao và Du lịch tỉnh Bạc Liêu. Hồ sơ lý lịch Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình An Trạch. 2018.
  3. Báo Bạc Liêu. Đình An Trạch Bạc Liêu — di sản tâm linh gắn bó cùng bao thế hệ di dân. baobaclieu.vn. 2023.
  4. Tạp chí Văn nghệ Bạc Liêu. Văn hóa tế tự Thành Hoàng bổn cảnh miền biển Đông Nam Bộ. 2021.
  5. Cổng thông tin điện tử Sở Du lịch tỉnh Cà Mau. Bản đồ du lịch tâm linh cổ tích cực Nam mới. camautourism.gov.vn. 2024.