1. Làng Nghề Đan Đát Ngan Dừa — Tinh Hoa Dệt Từ Nan Tre Xứ Phèn Chua

Nằm dọc theo ngã ba sông Ngan Dừa hiền hòa thuộc huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu (nay thuộc tỉnh Cà Mau mới), **Làng nghề đan đát truyền thống Ngan Dừa** là một trong những làng nghề thủ công cổ xưa và bền bỉ nhất miền Tây sông nước. Trải qua biến thiên lịch sử hơn một thế kỷ dãi dầu mưa nắng, tiếng đục đẽo chẻ tre, tiếng nan tre sột soạt uốn nắn vẫn vang vọng đều đặn từ sáng sớm đến chiều tà dưới những nếp nhà mái lá đơn sơ, bồi đắp bản sắc văn hoá làng nghề bền bỉ dẻo dai vô song.

Đất Hồng Dân vốn là vùng đất phèn chua trũng ngập phèn chua khó cấy lúa nước, nhưng lại là thiên đường xanh tốt của bạt ngàn những dải **tre, trúc, lồ ô** chắc thịt dẻo dai phi thường. Tận dụng nguồn nguyên liệu dồi dào tự nhiên sẵn có, người dân Ngan Dừa xưa đã khéo léo chẻ sợi đan lát đan đát ra những vật dụng sinh hoạt rổ rá nông nghiệp mịn màng, tạo nên một làng nghề dệt nan nổi tiếng khắp cả Nam Kỳ Lục Tỉnh cũ.

2. Quy Trình "Chuốt Nan Dệt Lá" Đòi Hỏi Đôi Tay Tài Hoa Tỉ Mỉ

Làm ra một chiếc rổ rá dẻo dai mịn màng cõng được hàng chục cân lúa gạo đòi hỏi quy trình kỹ thuật chuốt nắn vô cùng khắt khe:

🎋
3 bước then chốt trong kỹ thuật đan đát Ngan Dừa:
  • 1. Lựa chọn tre trúc đúng tuổi: Chỉ chặt những cây tre, cây trúc bánh tẻ bánh tẻ tròn lẳn dẻo dai (khoảng 2-3 năm tuổi), không dùng tre non vì dễ mốc mục và không dùng tre quá già vì giòn dễ gãy nan.
  • 2. Chẻ và chuốt nan mịn màng: Cây tre trúc bổ dọc chẻ nan mỏng tơ tăm tắp. Dùng dao bầu chuốt nhẹ nhàng từng nan tre cho nhẵn bóng, trơn láng hoàn toàn không còn xơ xước làm đứt tay khi sử dụng. Đem phơi nắng cho nan khô se dẻo dai lại.
  • 3. Kỹ thuật đan cốt và lót vành: Người thợ đan cốt lóng đơn lóng đôi tạo đáy sản phẩm. Tiếp đó uốn cong thanh tre già làm vành nẹp (nẹp rổ), dùng dây mây rừng dẻo dai buộc nẹp thắt nút chặt chẽ tạo độ bền bỉ cõng nặng vững chãi qua năm tháng sử dụng.

3. Giữ Lửa Nghề Và Khát Vọng Đổi Mới Vươn Xa Mỹ Nghệ

Sản phẩm đan đát Ngan Dừa tự hào cõng lúa cõng gạo đi khắp các tỉnh đồng bằng miền Tây nhờ ưu điểm vượt trội: độ dẻo dai đàn hồi cực tốt, nan tre khít khao mịn màng không mốc mọt và hoàn toàn thân thiện môi trường xanh. Ngày nay, bên cạnh rổ rá truyền thống, các nghệ nhân Ngan Dừa đã sáng tạo thêm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ trang trí nội thất sang trọng (như đèn lồng tre, rổ đựng quà trang nhã...) cung cấp cho các khách sạn, nhà hàng cao cấp, đưa tinh hoa tre trúc cực Nam vươn xa ra thị trường quốc tế.

Tài Liệu Tham Khảo

  1. Ủy ban Nhân dân tỉnh Cà Mau. Bản đồ địa chất địa lý & Quy hoạch Bảo tồn di sản Cực Nam. camau.gov.vn.
  2. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể và danh thắng tỉnh Cà Mau. 2022.
  3. Viện Khảo cổ học Việt Nam. Nghiên cứu văn hóa cổ đại đồng bằng sông Cửu Long. NXB Khoa học Xã hội.
  4. Báo ảnh Dân tộc và Miền núi. Hành trình di sản văn hóa cực Nam Nam Bộ. dantocmiennui.vn.
  5. Cổng thông tin Điện tử tỉnh Cà Mau mới. Tổng hợp danh mục di sản và thắng cảnh đặc sản bản địa. camau.gov.vn.