Nhân Sĩ Cao Triều Phát —
Nhà Yêu Nước Lỗi Lạc Tây Nam Bộ

1. Thân Thế Đại Điền Chủ Bạc Liêu & Từ Bỏ Nhung Lụa Vì Tổ Quốc

Cao Triều Phát sinh ngày 17 tháng 4 năm 1889 tại làng Vĩnh Lợi, tổng Thạnh Hòa, tỉnh Bạc Liêu cũ. Ông xuất thân trong một gia tộc đại điền chủ lừng lẫy, giàu nứt đố đổ vách khắp xứ Nam Kỳ thời bấy giờ. Cha ông là cụ Cao Minh Thạnh – vị Đốc phủ sứ đức độ, người khai khẩn hàng vạn mẫu ruộng muối và lúa phì nhiêu, đồng thời là người âm thầm tài trợ tài chính cho phong trào Đông Du yêu nước của Phan Bội Châu^[1].

Thuở nhỏ, ông học tại quê nhà Bạc Liêu, sau đó lên Sài Gòn học tập tại Trường Trung học Chasseloup Laubat lừng danh và đỗ tú tài năm 1910. Được đào tạo bài bản về luật học Tây học, ông sớm thấu hiểu thực tế bất công của chế độ thực dân - phong kiến và chọn con đường bênh vực quyền lợi của tầng lớp tá điền, nông dân nghèo chất phác dưới quyền gia đình mình.

2. Bắt Đầu Hoạt Động Cách Mạng & Sáng Lập Đông Dương Lao Động Đảng

Từ năm 1920, Cao Triều Phát tích cực dấn thân vào các hoạt động yêu nước của nhân sĩ, trí thức Nam Kỳ. Ông đứng ra bênh vực tá điền đấu tranh chống lại nạn cướp đoạt ruộng đất của thực dân Pháp. Năm 1926, ông cùng một số đồng chí cấp tiến sáng lập tổ chức **Đông Dương Lao Động Đảng** – một trong những đảng phái yêu nước sơ khởi bảo vệ giai cấp công - nông Nam Bộ^[2].

Nhận ra sức mạnh của quần chúng nhân dân nằm ở lòng tự tôn dân tộc, ông đã quyên góp hàng chục vạn đồng bạc Đông Dương để mở các lớp học chữ Quốc ngữ miễn phí cho tá điền, giúp nông dân thoát khỏi cảnh thất học. Hành động nghĩa khí này khiến tiếng tăm "ông Ba Phát Bạc Liêu" vang dội khắp lục tỉnh Nam Kỳ.

3. Lãnh Đạo Cao Đài Minh Chơn Đạo Kháng Chiến Cứu Quốc

Năm 1933, Cao Triều Phát nhập môn đạo Cao Đài. Với tài năng trí tuệ lỗi lạc, ông nhanh chóng trở thành thủ lĩnh tinh thần cao nhất của **phái Cao Đài Minh Chơn Đạo** có trụ sở đóng tại Bạc Liêu và địa bàn hoạt động rộng khắp vùng Hậu Giang, Cà Mau. Ông nổi tiếng lịch sử với tuyên ngôn kết hợp Đạo và Đời sâu sắc: **“Bàn thờ tôn giáo thì nhiều, nhưng bàn thờ Tổ quốc chỉ có một”**^[3].

4. Đóng Góp Sau Cách Mạng Tháng 8 & Tập Kết Ra Bắc Hoạt Động

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhân sĩ Cao Triều Phát được Mặt trận Việt Minh giao trọng trách làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Mặt trận Việt Minh tỉnh Bạc Liêu kiêm Chủ tịch Ủy ban Giải phóng Dân tộc tỉnh Bạc Liêu. Kháng chiến bùng nổ, ông tự tay ký lệnh hiến dâng **toàn bộ ruộng đất rộng hàng chục ngàn mẫu cùng gia sản khổng lồ** của gia tộc mình cho chính quyền cách mạng phục vụ quân lương^[4].

Trải qua 9 năm kháng chiến chống Pháp oanh liệt giữa rừng U Minh Cà Mau, ông đảm nhận chức vụ Cố vấn Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ. Năm 1954, sau Hiệp định Genève, ông tập kết ra Bắc. Ông được bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa I, cựu Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và được Bác Hồ vô cùng kính trọng nhờ tấm gương đại đoàn kết dân tộc vĩ đại. Ông qua đời ngày 8 tháng 9 năm 1956 tại Hà Nội trong niềm tiếc thương vô hạn của đồng bào Nam Bắc.

5. Tư Tưởng Độc Độc & Tấm Gương Nghĩa Khí Vượt Thời Gian

Cuộc đời của nhân sĩ yêu nước Cao Triều Phát là một bài ca tráng lệ về sự xả thân vì nghĩa lớn. Lựa chọn con đường gian khổ từ một đại điền chủ trở thành người chiến sĩ cách mạng, ông đã định hình một tấm gương sáng ngời cho tầng lớp trí thức nước nhà.

Sự đóng góp của ông đã đưa đạo Cao Đài tại vùng Hậu Giang, Bạc Liêu và Cà Mau trở thành một lực lượng tôn giáo yêu nước kiên cường bậc nhất miền Nam. Thế hệ hôm nay tại Cà Mau và Bạc Liêu luôn tưởng nhớ ông qua những đài tưởng niệm trang nghiêm và các con đường mang tên Cao Triều Phát lộng lẫy giữa lòng phố thị.